CRP (Białko C-reaktywne)
Marker stanu zapalnego w organizmie. Stosowane do oceny infekcji, chorób autoimmunologicznych i ryzyka sercowo-naczyniowego.
Czym jest CRP?
Białko C-reaktywne (CRP) to substancja wytwarzana przez wątrobę w odpowiedzi na stan zapalny w dowolnym miejscu organizmu. Gdy tkanki są uszkodzone, zakażone lub zapalone, wątroba zwiększa produkcję CRP.
Poziomy CRP szybko rosną w odpowiedzi na ostry stan zapalny (jak infekcja lub uraz) i spadają, gdy stan zapalny ustępuje. To sprawia, że CRP jest użytecznym markerem do wykrywania i monitorowania stanów zapalnych.
Istnieją dwa rodzaje testów CRP:
- Standardowy CRP — Mierzy wysokie poziomy (infekcja, ostry stan zapalny)
- Wysokoczuły CRP (hs-CRP) — Wykrywa niższe poziomy (przewlekły stan zapalny, ryzyko sercowo-naczyniowe)
Zakresy prawidłowe
Standardowy CRP
| Poziom | Interpretacja |
|---|---|
| Poniżej 10 mg/L | Prawidłowy |
| 10–100 mg/L | Umiarkowany stan zapalny |
| Powyżej 100 mg/L | Ciężki stan zapalny lub infekcja |
Wysokoczuły CRP (hs-CRP)
| Poziom | Ryzyko sercowo-naczyniowe |
|---|---|
| Poniżej 1 mg/L | Niskie ryzyko |
| 1–3 mg/L | Średnie ryzyko |
| Powyżej 3 mg/L | Wysokie ryzyko |
Dlaczego to ważne
Wykrywanie infekcji
CRP szybko rośnie przy infekcjach bakteryjnych, pomagając lekarzom rozróżnić między infekcjami wirusowymi a bakteryjnymi i monitorować odpowiedź na leczenie.
Ryzyko sercowo-naczyniowe
Przewlekły stan zapalny niskiego stopnia przyczynia się do miażdżycy (nagromadzenia płytki nazębnej w tętnicach). Podwyższony hs-CRP przewiduje ryzyko zawału serca i udaru, nawet u osób z prawidłowym cholesterolem.
Choroby autoimmunologiczne
Schorzenia takie jak reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń i zapalne choroby jelit powodują podwyższenie CRP. Śledzenie CRP pomaga monitorować aktywność choroby i skuteczność leczenia.
Monitorowanie pooperacyjne
Po operacji CRP normalnie rośnie, a następnie spada. CRP, które pozostaje wysokie lub ponownie wzrasta, sugeruje infekcję lub powikłania.
Co podwyższa CRP
Przyczyny ostre (Standardowy CRP)
- Infekcje bakteryjne
- Uszkodzenie tkanek lub urazy
- Operacje
- Oparzenia
- Zawał serca
Przyczyny przewlekłe (hs-CRP)
- Otyłość (tkanka tłuszczowa produkuje substancje zapalne)
- Palenie tytoniu
- Zła dieta (wysokie węglowodany rafinowane, mało błonnika)
- Brak ruchu
- Przewlekły stres
- Choroba przyzębia
- Przewlekłe infekcje
Jak obniżyć CRP
Jeśli CRP jest podwyższone z powodu czynników związanych ze stylem życia:
- Regularne ćwiczenia — Jedna z najskuteczniejszych interwencji
- Utrata nadmiernej masy ciała — Tkanka tłuszczowa napędza stan zapalny
- Spożywanie pokarmów przeciwzapalnych — Ryby, warzywa, jagody, oliwa z oliwek
- Ograniczenie węglowodanów rafinowanych i cukrów
- Odpowiednia ilość snu — Zły sen zwiększa stan zapalny
- Zarządzanie stresem
- Niepalenie tytoniu
- Leczenie problemów dentystycznych — Choroba dziąseł podwyższa CRP
Ograniczenia CRP
CRP jest niespecyficzne — mówi Panu/Pani, że stan zapalny istnieje, ale nie gdzie ani dlaczego. Wysokie CRP wymaga badań w celu ustalenia przyczyny.
CRP może być tymczasowo podwyższone przez:
- Niedawne intensywne ćwiczenia
- Drobne infekcje (nawet przeziębienie)
- Stres
- Niektóre leki
Dlatego lekarze często powtarzają test lub obserwują trendy w czasie.
Jak często badać
- Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego: Jednorazowy lub okresowy hs-CRP
- Monitorowanie infekcji: Codziennie lub co kilka dni podczas leczenia
- Choroby autoimmunologiczne: Co kilka miesięcy w celu śledzenia aktywności choroby
- Po operacji: Zgodnie z zaleceniami w celu monitorowania powrotu do zdrowia
Powiązane biomarkery
- OB (inny marker stanu zapalnego)
- Białe krwinki
- Panel lipidowy do oceny ryzyka sercowo-naczyniowego
Track this biomarker with Vidanis
Upload your lab results and let AI analyze trends over time.
Join the Waitlist